Quantcast
ورود عضویت
تاریخی حماسی
video

فیلم‌های تاریخی حماسی، وقایع تاریخی یا داستانی، افسانه‌ها، اساطیر و قهرمانان تاریخی را در زمینه‌ای اغراق‌شده و پر زرق و برق به نمایش می‌گذارند. طراحی صحنه در مقیاس عظیم، لباس‌های جذاب، تعداد زیاد بازیگران، نبردهای عظیم و موسیقی متن حماسی از نشانه‌های یک فیلم تاریخی حماسی هستند و ساخت این فیلم‌ها، نیازمند بودجه زیادی است.

 

فیلم‌های حماسی، الزاما به تاریخ وفادار نیستند. در این فیلم‌ها ممکن است شاهد دوباره‌نویسی تاریخ، عدم وفاداری به وقایع حقیقی، بازسازی‌های داستانی، تکیه بر معانی مذهبی، جزئیات بسیار زیاد و روابط رمانتیک برای افزایش بار درام هستیم. یک فیلم حماسی، الزامی به آموزش تاریخ ندارد و قصد دارد تا داستانی را در یک پس‌زمینه تاریخی یا اساطیری تعریف کند.

 

فیلم‌های تاریخی حماسی، وجوه اشتراک زیادی با فیلم‌های ماجرایی و قهرمانی دارند. از دیگر زیرشاخه‌های آن، می‌توان به فیلم‌های وسترن حماسی، مانند Dances with the Wolves (1990)، علمی تخیلی حماسی، مانند Star Wars (1977)، درام تاریخی مانند The Last Emperor (1987)، حماسی جنگی مانند Saving Private Ryan (1997)، فیلم‌های حماسی غیرمتعارف مانند Nashville (1975)، فیلم‌های حماسی سینمای مؤلف مانند Apocalypse now (1979) اشاره کرد.

 

Apocalypse now

رابرت دووال در نمایی از فیلم تاریخی ضدحماسی Apocalypse Now

 

ژانر تاریخی حماسی از همان روزهای آغازین سینما، مورد علاقه فیلمسازان بوده است. دی دبلیو گریفیث (D. W. Griffith) با فیلم The Birth of a Nation (1915)، سسیل ب دمیل (Cecil B. DeMille) با فیلم‌های Joan the Woman (1916)، The Ten Commandments (1923) و The King of Kings (1927)، از پیشگامان ژانر تاریخی حماسی بوده‌اند. فیلم Gone with the Wind (1939)، معروف‌ترین فیلم این ژانر است. جیمز کامرون (James Cameron) با فیلم Titanic (1997) و جلوه‌های ویژه آن، نقطه عطفی در سینما پدید آورد و ریدلی اسکات (Ridley Scott) با فیلم Gladiator (2000)، زیرشاخه «شمشیر و صندل» را بار دیگر محبوب کرد. فیلم‌های مثل The Life of Brian (1979) نیز سعی کرده‌اند تا با نگاهی کمدی و هزل‌گونه به سراغ این ژانر بروند.

سینمای صامت دی دبلیو گریفیث

فیلم‌های حماسی در زمان سینمای صامت جایگاه ویژه‌ای داشتند. دی دبلیو گریفیث، از پیشگامان سینما، با فیلم مذهبی Judith of Bethulia (1914)، اولین فیلم تاریخی حماسی تاریخ را ساخت. فیلم Birth of a Nation، به دلیل نوآوری‌های تکنولوژیک و تدوین پویای خود، موفق‌ترین فیلم گریفیث به شمار می‌آید. این فیلم، تأثیر جنگ داخلی بر دو خانواده را به نمایش می‌گذارد. یک‌جانبه‌گری در ساختار فیلم، باعث شد تا از دقت تاریخی فیلم کاسته شود.

 

فیلم بعدی گریفیث، فیلم حماسی صامت Intolerance (1916) بود که تأثیرات بی‌عدالتی و بی‌تابی را در چهار داستان متصل به هم به نمایش گذاشت. ماجراهای فیلم Orphans of the Storm (1921)، قبل از انقلاب فرانسه رخ می‌دهند و داستان دو خواهر را تعریف می‌کنند که در دو محیط مختلف بزرگ می‌شوند.

 

سسیل ب دمیل و فیلم‌های حماسی مذهبی

سسیل ب دمیل، در نقطه مقابل گریفیث، به ساخت فیلم‌های حماسی پر زرق و برق و مجمل علاقه داشت. پس از اکران فیلم Intolerance، دمیل فیلم حماسی زندگینامه‌ای Joan the Woman (1916) را ساخت. دمیل در این فیلم از زندگی ژان دارک الهام گرفته بود و جرالدین فارار (Geraldine Farrar) و والاس رید (Wallace Reid)، بازیگران این فیلم بودند. اکران این فیلم با ورود آمریکا به جنگ جهانی اول مصادف بود و فیلم به ابزار پروپاگاندا برای دعوت مردم به جنگ تبدیل شد. فیلم با استقبال خوب منتقدان مواجه شد.

 

دمیل به ساخت فیلم‌های حماسی مذهبی ادامه داد و این فیلم‌ها را به یک زیرشاخه از ژانر تاریحی حماسی تبدیل کرد. فیلم‌های او، آثارا «شمشیر و صندل» با نقطه نظرات قدرتمند مذهبی بودند و وقایع زمان امپراتوری رومی‌ها را تعریف می‌کردند. تعداد بازیگران فیلم‌های دمیل از مرز 1000 نفر نیز می‌گذشت. او در فیلم The Ten Commandments (1923)، ماجرای عبور پیروان حضرت موسی از رود نیل را با جلوه‌های ویژه شگفت‌انگیزی نمایش داد. او سپس فیلم King of Kings (1927) را ساخت و داستان حضرت عیسی و زنده شدن او را پس از به صلیب کشیده شدن به نمایش گذاشت.

 

دیگر فیلم‌های صامت حماسی

فرد نیبلو (Fred Niblo) برای ساخت فیلم صامت Ben-Hur: A Tale of the Christ (1926)، میلیون‌ها دلار و دو سال زمان صرف کرد. این فیلم، گران‌ترین اثر سینمای زمان خود بود. در این فیلمف رامون ناوارو (Ramon Navarro) نقش بن هور و فرانسیس بوشمن (Francis Bushman) نقش مسالا را بازی کردند. فیلم دارای دو سکانس عظیم و حماسی نبرد با دزدان دریایی و مسابقه با ارابه بود. فیلم ضد جنگ The Four Horsemen of the Apocalypse (1921) به کارگردانی رکس اینگرام (Rex Ingram)، درباره دو برادر آرژانتینی بود که در دو سوی جبهه جنگ جهانی اول قرار گرفتند. فیلم حماسی باشکوه Greed (1924) به کارگردانی اریک وان استروهایم (Erich Von Stroheim)، حرص و طمع یک دندان‌پزشک فاسد اهل سن فرانسیسکو را به نمایش گذاشت.

 

رائول والش (Raoul Walsh) با فیلم The Thief of Bagdad (1924)، به سراغ داستان‌های هزار و یک شب رفت. فیلم از نظر جلوه‌های ویژه انقلابی بود و کیفیت تولیدی بسیار بالایی داشت. فیلم جنگی حماسی The Big Parade (1925) به کارگردانی کینگ ویدور (King Vidor)، عشق نافرجام میان یک دختر کشاورز فرانسوی یک سرباز آمریکایی در جنگ جهانی اول را به نمایش گذاشت. سرگئی آیزنشتاین (Sergei Eisenstein) روسی، فیلم صامت The Battleship Potemkin (1925) را ساخت که انقلاب 1905 شوروی را با شورشی در یک ناو جنگی روسی به نمایش گذاشت. سکانس راه‌پله‌های خونین اودسا در این فیلم، صنعت تدوین را برای همیشه تغییر داد.

 

سسیل ب دمیل و صدا در سینما

در اواسط دهه 30 میلادی، دمیل فیلم The Sign of the Cross (1932) را با بازی چارلز لاوتون (Charles Laughton) به نقش امپراتور نرو ساخت. در این فیلم، مسیحیان توسط شیرها در کلوسیوم‌‌ها خورده می‌شدند و بی‌اخلاقی درباره روم به شکلی بی‌پرده نمایش داده شد. او در سال 1934، فیلم Cleopatra را با بازی کلادت کولبرت (Claudette Colbert) به نقش ملکه مصر ساخت. پس از یک وقفه طولانی، او با فیلم Samson and Delilah (1949) به سراغ سینمای حماسی مذهبی بازگشت. این فیلم که برداشتی از کتاب قضات عهد عتیق بود، درباره یک زن فلسطینی با بازی هدی لامار (Hedy Lamarr) بود که شمشیرزن قدرتمند مسیحی با بازی ویکتور مچور (Victor Mature) را اغوا می‌کند. از سکانس‌های به‌یادماندنی فیلم، می‌توان به نبرد سامسون با یک شیر، مبارزه با یک ارتش با استخوان یک خر و نابودی معبد غزه اشاره کرد.

 

دمیل در سال 1956، فیلم The Ten Commandments را با فرمت صفحه عریض و تکنی‌کالر بازسازی کرد. چارلتون هستون (Charlton Heston) در هفتادمین فیلم دمیل که آخرین فیلم او بود، نقش حضرت موسی و یول براینر (Yul Brynner) نیز نقش رامسس را بازی کردند. جلوه‌های ویژه فیلم در آن زمان، مثال زدنی بودند.

 

ten commandments

نمایی معروف از فیلم The Ten Commandments

 

سینمای حماسی تاریخی در دهه‌های 50 و 60

پیشرفت تکنولوژی سینما اسکوپ در دهه 50، باعث شد تا فیلم‌های تاریخی حماسی درباره امپراتوری‌های رومی و یونانی و داستان‌های مسیحی، بتوانند مردم را به سینما بکشانند. مروین لیروی (Mervyn LeRoy) در فیلم Quo Vadis (1951)، زندگی امپراتور نروی خونخوار و کشتار مسیحیان توسط او را با طراحی صحنه و لباس باشکوه و المان‌های اکشن و عاشقانه به تصویر کشید. پیتر یوستینوف (Peter Ustinov) در این فیلم نقش امپراتور نرو را بازی کرد و رابرت تیلور (Robert Taylor) و دبورا کر (Deborah Kerr) از دیگر بازیگران این فیلم بودند. کمپانی MGM که فیلم Quo Vadis را ساخته بود، سپس فیلم عظیم و پر از ستاره Julius Caesar (1953) را با حضور لوئیس کالهرن (Louis Calhern) به نقش ژولیوس سزار و مارلون براندو (Marlon Brando) به نقش مارک آنتونی ساخت. جیمز میسون (James Mason)، جان گیلگود (John Gielgud) از دیگر بازیگران این فیلم بودند. در همان سال، کمپانی کلمبیا، فیلم تاریخی حماسی Salome (1953) را با بازی ریتا هیورث (Rita Hayworth) به نقش شاهزاده سالومه و چارلز لاوتون به نقش شاه هرود ساخت.

 

فیلم The Robe (1953) به کارگردانی هنری کاستر (Henry Koster)، اولین فیلم سینما اسکوپ صفحه عریض بود. در این فیلم انقلابی، ریچارد برتون (Richard Burton)، نقش یک سخنور رومی، مارسلوس گالیو را بازی می‌کند که تحت تأثیر سخنان عیسی مسیح قرار می‌گیرد. ویکتور مچور و ژان سیمونز (Jean Simmons) از دیگر بازیگران این فیلم بودند. موفقیت این فیلم، باعث ساخت دنباله آن، به نام Demetrius and the Gladiators (1954) شد و ویکتور مچور، نقش خود از فیلم The Robe را تکرار کرد. مچور در فیلم The Egyptian (1954)، درباره مصر در قرن چهاردهم بازی کرد و جین تیرنی (Gene Tierney)، ژان سیمونز و پیتر یوستینوف از دیگر بازیگران این فیلم بودند. آلفرد نیومن (Alfred Newman) و برنارد هرمن (Bernard Herrmann)، موسیقی متن فیلم را نوشتند. داگلاس سیرک (Douglas Sirk)، فیلم The Sign of the Pagan (1954) را به عنوان اولین فیلم سینما اسکوپ خود ساخت. در این فیلم، جف چندلر (Jeff Chandler)، نقش یک فرمانده رومی را بازی می‌کند که با آتیلای خون‌خوار مبارزه می‌کند.

 

استیو ریوس (Steve Reeves) در دو فیلم Hercules (1958) و Hercules Unchained (1959)، نقش هرکول را بازی کرد. دنباله‌های فیلم، بدون حضور ریوس و در ایتالیا ساخته شدند.

 

در اواسط دهه 50 میلادی، بسیاری از فیلم‌های تاریخی حماسی، از بازیگرانی تکراری، از قبیل ویکتور مچور، چارلتون هستون، یول براینر، ریچارد برتون، ژان سیمونز، پیتر یوستینوف و استفن بوید (Stephen Boyd) استفاده می‌کردند. ریچارد برتون در فیلم Alexander the Great (1956) به کارگردانی رابرت روسن (Robert Rossen)، نقش اسکندر کبیر را بازی کرد.

 

فیلم Ben-Hur (1959) به کارگردانی ویلیام وایلر (William Wyler)، توانست 11 جایزه اسکار را دریافت کند. فیلم برداشت جدیدی از داستان A Tale of the Christ بود. فیلم Ben-Hur با بودجه 15 میلیون دلاری ساخته شد و مدت زمان آن، سه ساعت و نیم بود. چارلتون هستون در این فیلم نقش بن هور و استفن بوید نقش دوست دوران کودکی و دشمن حال حاضر او، مسالا را بازی کرد. سکانس نبرد ارابه‌های فیلم، همچنان تماشایی است.

 

ben hur

چارلتون هستون در نمایی از فیلم Ben-Hur؛ سکانس ارابه‌رانی این فیلم، از جمله سکانس‌های نمادین سینمای حماسی است.

 

در دهه 60 میلادی، استنلی کوبریک (Stanley Kubrick) با فیلم Spartacus (1960) به سراغ ژانر تاریخی حماسی رفت. فیلم، اقتباسی از رمان هوارد فست (Howard Fast) و بر اساس فیلمنامه‌ای نوشته فست و دالتون ترومبو (Dalton Trumbo)، که هر دو در لیست سیاه هالیوود قرار داشتند، ساخته شد. فیلم درباره قیام تعدادی برده به رهبری اسپارتاکوس، با بازی کرک داگلاس بود.

 

چارلتون هستون در فیلم El Cid (1961) به کارگردانی آنتونی مان (Anthony Mann)، نقش رودریگو دیاز دبیوار، ملقب به ال سید را بازی کرد که مسیحیان و مسلمانان شمال آفریقا را زیر پرچم یک پادشاه متحد کرد. نیکولاس ری (Nicholas Ray) فیلم King of Kings را در سال 1961 با بازی جفری هانتر (Jeffrey Hunter) بازسازی کرد. دینو دلورنتیس (Dino De Laurentis)، فیلم Barabbas (1962) را با بازی آنتونی کوئین به نقش دزد قاتلی که به جای عیسی مسیح آزاد می‌شود، تهیه کرد. رابرت آلدریچ (Robert Aldrich) در فیلم ایتالیایی Sodom and Gomorrah (1962)، داستان مذهبی تخریب دو شهر آلوده به گناه را به نمایش گذاشت.

 

جوزف ال منکویچ (Joseph L. Mankiewicz) فیلم پرستاره و به شدت گران قیمت چهار ساعته Cleopatra را در سال 1963 با بازی الیزابت تیلور (Elizabeth Taylor) به نقش ملکه مصر، ریچارد برتون به نقش مارک آنتونی و رکس هریسون (Rex Harrison) به نقش ژولیوس سزار ساخت. پیش تولید فیلم، پنج سال و فیلمبرداری آن، 10 ماه طول کشید و بودجه فیلم، 44 میلیون دلار بود و تقریبا باعث ورشکستگی استودیو فاکس قرن بیستم شد. الیزابت تیلور، با این فیلم، اولین بازیگری بود که یک میلیون دلار دستمزد گرفت. فیلم یک شکست تجاری بسیار بد برای کمپانی بود.

 

Cleopatra

ریچارد برتون و الیزابت تیلور در نمایی از فیلم Cleopatra؛ اگرچه این فیلم شکست سختی در گیشه خورد، اما اکنون بازی تیلور در نقش کلئوپاترا، یکی از نقش‌آفرینی‌های ماندگار سینما به حساب می‌آید.

 

آنتونی مان در سال 1964، فیلم The Fall of the Roman Empire (1964) را با بازی استفن بوید ساخت و وقایع دوران رومی‌ها را به نمایش گذاشت. جرج استیونز (George Stevens) فیلم The Greatest Story Ever Told (1965) را ساخت که شامل تعداد بسیار زیادی از ستارگان هالیوود در نقش‌های غیر متعارف بود. برای مثال، چارلتون هستون نقش جان باپتیست و مکس فان سیدو (Max Von Sydow) نقش مسیح را بازی کردند. ماجراهای فیلم سه ساعته حماسی The Bible (1966) به کارگردانی جان هیوستن (John Huston)، ربطی به نام آن نداشتند و ماجراهای خلقت تا زمان کشتی نوح را تعریف کردند. در فیلم، خبری از عیسی مسیح و به صلیب کشیدن او نیست.

 

فیلم‌های زندگینامه‌ای

از دیگر زیرشاخه‌های فیلم‌های تاریخی حماسی، فیلم‌های زندگینامه‌ای یا بیوپیک هستند که زندگی یک شخصیت تاریخی مهم را به شکلی دراماتیک به نمایش می‌گذارند. در بسیاری از این فیلم‌ها، زندگی این افراد در مقاطع مهم تاریخی نمایش داده می‌شود.

 

از جمله فیلم‌های اولیه در این زیرشاخه، می‌توان به دو فیلم برنده اسکار The Story of Louis Pasteur (1936)، درباره لویی پاستور، دانشمند فرانسوی معروف و The Life of Emile Zola (1937) درباره نویسنده و وکیل معروف فرانسوی، امیل زولا اشاره کرد. همچنین، فیلم‌های Young Tom Edison (1940) به کارگردانی نورمن تاروگ (Norman Taurog) درباره جوانی توماس ادیسون، Marie Antoinette (1938) درباره شاهزاد ماری آنتوان اتریشی، Young Mr. Lincoln (1939) به کارگردانی جان فورد و بازی هنری فوندا به نقش ابراهام لینکلن و Abe Lincoln in Illinois (1940) با بازی ریموند مسی (Raymond Massey) به نقش لینکلن، از دیگر نمونه‌های اولیه فیلم‌های بیوپیک هستند. فیلم Citizen Kane (1941)، اگرچه درباره یک روزنامه‌نگار خیالی است، اما المان‌های یک فیلم بیوپیک را دارد فیلم Wilson (1944) به کارگردانی هنری کینگ (Henry King)، داستان زندگی وودرو ویلسون (Woodrow Wilson)، رئیس جمهور آمریکا در زمان جنگ جهانی اول را نمایش می‌دهد.

 

نویسندگان آثار ادبی نیز دستمایه چندین فیلم زندگینامه‌ای قرار گرفته‌اند. وینسنت مینلی (Vincent Minelli) در فیلم Madame Bovary (1949)، داستان زندگی گوستاو فلوبر (Gustave Flaubert)، نویسنده رمان مادام بواری را شرح می‌دهد. فیلم دیگر مینلی، Lust for Life (1956)، زندگی وینسنت ون گوخ، با بازی کرک داگلاس به نقش این نقاش هلندی را به تصویر می‌کشد. فیلم The Spirit of St. Louis (1957)، ماجراجویی‌های چارلز لیندبرگ را نمایش می‌دهد.

 

از دیگر فیلم‌های تاریخی حماسی بیوگرافیک، می‌توان به فیلم Patton (1970) با بازی جرج سی. اسکات (George C. Scott) به نقش ژنرال پاتون، فیلم Gandhi (1982) به کارگردانی ریچارد اتنبورو (Richard Attenborough) و بازی بن کینگزلی به نقش مهاتما گاندی، فیلم Amadeus (1984) به کارگردانی میلوش فورمن (Milos Forman) درباره آمادئوس موتزارت جوان، فیلم The Last Emperor (1987) به کارگردانی برناردو برتولوچی (Bernardo Bertolucci) درباره پو یی، آخرین امپراتور چین، Nixon (1995) به کارگردانی الیور استون (Oliver Stone) و بازی آنتونی هاپکینز به نقش ریچارد نیکسون، رئیس جمهور بدنام آمریکا، فیلم Malcolm X (1992) به کارگردانی اسپایک لی (Spike Lee) و بازی دنزل واشنگتن به نقش مالکوم ایکس، فعال مدنی آمریکایی و Ed Wood (1995) به کارگردانی تیم برتون و بازی جانی دپ به نقش اد وود، «بدترین کارگردان تاریخ سینما» اشاره کرد.

 

Gandhi

بن کینگزلی برای بازی در نقش مهاتما گاندی در فیلم Gandhi، برنده جایزه اسکار شد.

 

شخصیت‌های سلطنتی

یکی از رایج‌ترین مضامین آثار تاریخی و حماسی، شخصیت‌های قدرتمند و سلطنتی تاریخی هستند. هابیل گانس (Abel Gance) در فیلم چهار ساعته Napoleon (1927)، زندگی ناپلئون بناپارت را به نمایش می‌گذارد. چارلز لاوتون (Charles Laughton) در فیلم The Private Life of Henry VII (1933) به کارگردانی الکساندر کوردا (Alexander Kurda)، نقش شاه هنری هشتم، پادشاه بدنام بریتانیایی را بازی کرد. زندگی کاترین کبیر، ملکه روسیه در قرن هجدهم، دستمایه دو فیلم The Scarlet Empress (1934) به کارگردانی جوزف فان استرنبرگ و Catherine the Great (1934) به کارگردانی پل سزینر (Paul Czinner) قرار گرفت. در فیلم Queen Christina (1933) به کارگردانی روبن مامولیان (Rouben Mamoulian)، گرتا گاربو (Greta Garbo) نقش ملکه معروف سوئدی را بازی می‌کند. در فیلم The Private Lives of Elizabeth and Essex (1939) به کارگردانی مایکل کورتیز (Michael Curtiz)، بت دیویس (Bette Davis) نقش ملکه انگلستان و ارول فلین (Errol Flynn) نقش رابرت دورو، حاکم اسکس را بازی می‌کنند.

 

فیلم Henry V (1944)، روایتی شکسپیری از نبرد هنری پنجم، با بازی لارنس اولیویه (Laurence Olivier) با ارتش فرانسه در نورماندی است. زندگی هنری پنجم، در سال 1989 در فیلم Henry V به کارگردانی و بازیگری کنت برانا (Kenneth Branagh) بار دیگر به پرده سینماها آمد.

 

Henry V

کنت برانا که به آثار ویلیام شکسپیر علاقه دارد، فیلم Henry V را کارگردانی و در آن بازی کرد.

 

سرگئی آیزنشتاین در فیلم Ivan the Terrible Part I (1945) زندگی ایوان مخو، سزار روسیه را به تصویر می‌کشد. اینگرید برگمن (Ingrid Bergman) با فیلم Anastasia (1956) به کارگردانی آناتولی لیتواک (Anatole Litvak)، به نقش شاهزاده آناستازیا ظاهر شد و پس از سال‌ها، به هالیوود بازگشت.

 

در فیلم پرهزینه تاریخی Becket (1964)، ریچارد برتون نقش تامس بکت، اسقف اعظم کانتربری و پیتر اوتول (Peter O’Toole) نقش شاه هنری دوم را بازی کردند. فیلم برنده اسکار A Man for All Seasons (1966)، به کارگردانی فرد زینمان (Fred Zinnemann)، داستان بحث و جدل سر تامس مور، کشیش ایده‌آل‌گرای کاتولیک، با بازی پل اسکوفیلد (Paul Scofield) و شاه هنری چهارم با بازی رابرت شاو (Robert Shaw) بر سر قطع رابطه شاه از کلیسای کاتولیک رم و تأثیر کلیسای انجلیکان است.

 

فیلم The Lion in Winter (1968) به کارگردانی آنتونی هاروی (Anthony Harvey)، داستان زندگی پر از فراز و نشیب شاه هنری دوم، با بازی پیتر اوتول و همسر او، ملکه النور از آکویتن با بازی کاترین هپبورن را تعریف می‌کند. فیلم Anne of Thousand Days (1969) به کارگردانی چارلز جروت (Charles Jarrott)، اقتباسی از نمایش‌نامه مکسول اندرسون (Maxwell Anderson) است که در آن، ریچارد برتون نقش شاه هنری چهارم و جنویو بویولد (Genevieve Bujold) نقش آن بولین را ایفا می‌کنند.

 

فیلم Nicholas and Alexandra (1971) به کارگردانی فرانکلین شفنر (Franklin Schaffner)، ماجراهای 14 سال آخر زندگی آخرین سزار روسیه، سزار نیکولاس دوم با بازی مایکل جیستون (Michael Jayston) و همسر او، سزارینا الکساندرا با بازی جنت سوزمن (Janet Suzman) را روایت می‌کند که یک سال پس از انقلاب بلشویک در سال 1917، اعدام می‌شوند. نورمن جویسون (Norman Jewison) در همان سال، یک فیلم حماسی موزیکال با نام Fiddler on the Roof (1971) را ساخت که وقایع پیش از انقلاب روسیه را در دهکده فقیرنشینی در اوکراین به نمایش می‌گذارد.

 

شکار کاپور (Shekhar Kapur)، کارگردان هندی، در فیلم Elizabeth (1998)، داستان ملکه باکره انگلستان در قرن شانزدهم میلادی، با بازی کیت بلانشت جوان (Cate Blanchett) را تعریف می‌کند. فیلم Braveheart (1995) به کارگردانی و نقش آفرینی مل گیبسون (Mel Gibson) در نقش ویلیام والاس، شورش اسکاتلندی‌ها علیه ادوارد اول، پادشاه انگلستان را به نمایش می‌گذارد. فیلم The Other Boleyn Girl (2008)، ماجراهای مثلث عشقی شاه هنری هفتم، آن و مری بولین، با بازی‌های اریک بانا (Eric Bana)، ناتالی پورتمن (Natalie Portman) و اسکارلت جوهانسون (Scarlett Johansson) را تعریف می‌کند.

 

دیگر آثار حماسی عظیم

عظمی‌ترین اثر سینمایی درباره جنگ‌های داخلی آمریکا، فیلم حماسی Gone with the Wind (1939) به کارگردانی دیوید او. سلزنیک (David O. Selznick) است. سال‌ها بعد، کینگ ویدور با فیلم وسترن حماسی Duel in the Sun (1946)، چشم‌ها را به سمت خود خیره کرد. فیلم پرستاره How the West Was Won (1962)، دیگر اثر وسترن حماسی موفق قلمداد می‌شود. کوین کاستنر با فیلم وسترن حماسی بازنگرانه Dances with Wolves (1990)، اولین فیلم وسترن برنده جایزه اسکار، بعد از فیلم Cimarron (1930) را ساخت.

 

gone with the wind

فیلم Gone with The Wind که به عقیده بسیاری، بهترین فیلم تاریخ سینما است.

 

از دیگر آثار تاریخی حماسی درابه جنگ، می‌توان به فیلم The Longest Day (1962) به کارگردانی درل اف زانوک (Darryl F. Zanuck) درباره روز واقعه در جنگ جهانی دوم و فیلم PT 109 (1963) درباره دلاوری‌های جان اف کندی در جنگ جهانی دوم اشاره کرد. فیلم بیوگرافی حماسی Patton (1970)، فیلم MacArthure (1977) به کارگردانی جوزف سارجنت (Joseph Sargent) و فیلم Schindler’s List (1993) به کارگردانی استیون اسپیلبرگ، از دیگر آثار تاریخی حماسی درباره جنگ جهانی دوم هستند. استیون اسپیلبرگ با فیلم خونین و صریح Saving Private Ryan (1998) و به تصویر کشیدن وقایع روز واقعه، از جنگ جهانی دوم تقدس‌زدایی کرد.

 

آنتونی مینگلا (Anthony Minghella) در فیلم حماسی ماجرایی The English Patioen (1996)، رابطه عاشقانه میان یک خلبان جنگ جهانی دوم با بازی رالف فاینس (Ralph Fiennes) که هواپیمایش سقوط کرده و یک زن انگلیسی متأهل، با بازی کریستن اسکات تامس (Kristin Scott Thomas) را به تصویر کشید.

 

جیمز کامرون (James Cameron) در فیلم Titanic (1997)، یک رابطه عاشقانه نافرجام بین یک مسافر قاچاقی، با بازی لئوناردو دی‌کاپریو (Leonardo DiCaprio) و یک دختر جوان اشرافی، با بازی کیت وینسلت (Kate Winslet) را در کشتی مسافرتی R.M.S Titanic که در سال 1912 به کوه یخ اصابت کرد و غرق شد، به نمایش گذاشت. بودجه فیلم، 285 میلیون دلار بود و این فیلم، علاوه بر اینکه تا سال 2010، پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما بود، برنده 11 جایزه اسکار شد و از این نظر، به همراه فیلم Ben-Hur، رکورددار است.

 

Titanic

جیمز کامرون و لئوناردو دی‌کاپریو و کیت وینسلت در پشت صحنه فیلم Titanic؛ فیلم Titanic تا سال 2009، پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما بود.

 

اقتباس از آثار ادبی

رمان‌های ادبی کلاسیک، از منابع اقتباسی بسیاری از آثار حماسی کلاسیک در سینماها بوده‌اند. لئو تولستوی (Leo Tolstoy)، از جمله نویسندگانی است که آثار او، بارها به پرده سینماها آمده‌اند. داستان Anna Karenina اولین بار در سال 1935، با بازی گرتا گاربو و فردریک مارچ (Fredric March) به فیلم برگردانده شد و سپس در اقتباس دیگری در سال 1948، ویوین لی (Vivien Leigh) در این فیلم نقش آفرینی کرد. در نسخه سال 2012 فیلم، به کارگردانی جو رایت (Joe Wright)، کایرا نایتلی (Keira Knightly)، آرون تیلور جانسون (Aaron Taylor-Johnson) و جود لاو (Jude Law) ایفای نقش کردند. به دلیل محدودیت‌های بودجه، بخش اعظمی از فیلم روی صحنه تئاتر فیلمبرداری شد.

 

کینگ ویدور در سال 1956، رمان War and Peace را به پرده نقره‌ای آورد. مدت زمان فیلم، 208 دقیقه بود و سکانس‌های نبرد فیلم، مخصوصا نبرد بورودینو و استفاده از تصاویر پارانوما، مثال‌زدنی هستند. آدری هپبورن (Audrey Hepburn) در این فیلم، نقش ناتاشا، هربرت لوم (Herbert Lom)، اسکار هومولکا (Oscar Homolka) نقش ژنرال کاتزوف و هنری فوندا (Henry Fonda) نقش پیر را بازی کردند. فیلم War and Peace (1968) به کارگردانی سرگئی بوندارچوک (Sergei Bondarchuk)، با مدت زمان 373 دقیقه، به منبع اصلی وفادارتر بود.

 

War and peace

آدری هپبورن و مل فرر در نمایی از فیلم War and Peace

 

از دیگر آثار اقتباسی، می‌توان به اقتباس‌های سینمایی از رمان‌های Little Women، نوشته لوئیزا می آلکوت (Louisa May Alcott) در سال‌های 1917، 1918، 1933، 1949، 1978 و 1994، David Copperfield نوشته چارلز دیکنز (Charles Dickens) در سال 1935، Prisoner of Zenda نوشته آنتونی هوپ (Anthony Hope) در سال 1937، Wuthering Heights نوشته امیلی برونته (Emily Bronte) در سال‌های 1939، 1970 و 1992، Pride and Prejudice نوشته جین آستن (Jane Austen) در سال‌های 1940 و 2005، Rebecca نوشته دافنه دوموریه (Daphne Du Maurier) در سال 1940، Jane Eyre نوشته شارلوت برونته (Charlotte Bronte) در سال‌های 1934، 1943، 1970، 1983، 1996، 1997 و 2011، Great Expectations نوشته چارلز دیکنز در سال‌های 1917، 1934، 1946، 1974، 1998، 1999 و 2012، The Fountainhead نئشته این رند (Ayn Rand) در سال 1949، Tess نوشته تامس هاردی (Thomas Hardy) در سال 1979، Little Dorrit نوشته چارلز دیکنز در سال 1987، The Age of Innocence نوشته ادیث وارتون (Edith Wharton) و The Wings of the Dove نوشته ایان سافتلی (Ian Softley) در سال 1994 اشاره کرد.

 

فیلم‌های تاریخی حماسی در سال‌های اخیر

پیتر جکسون (Peter Jackson) بر اساس کتاب‌های جی آر آر تالکین (J. R. R. Tolkien)، سه‌گانه The Lord of the Rings را در سال‌های 2001، 2002 و 2003 ساخت. این سه گانه بسیار موفق بود و قسمت سوم آن، The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)، توانست در همه شاخه‌هایی که نامزد اسکار شده بود، برنده شود و با 11 جایزه اسکار، با دو فیلم Titanic و Ben-Hur، از حیث بیشترین جایزه اسکار، برابری کند. جکسون در سال‌های 2012 تا 2014، سه‌گانه The Hobbit، پیش‌درآمد سه‌گانه The Lord of the Rings را ساخت.

 

فیلم Gladiator (2000)، به کارگردانی ریدلی اسکات، نه تنها از معدود فیلم‌های حماسی بود که درجه سنی R (بالای 18 سال) دریافت کرد، بلکه جلوه‌های ویژه آن نیز در نوع خود بی‌نظیر بودند. این فیلم 458 میلیون دلار فروش کرد و 5 جایزه اسکار به دست آورد و باعث شد تا فیلم‌های «شمشیر و صندل»، بار دیگر مورد توجه قرار گیرند. داستان فیلم درباره ماکسیموس، یک ژنرال رومی با بازی راسل کرو است که به عنوان یک برده، به کولوسیوم‌های گلادیاتورها برده می‌شود و سعی می‌کند تا انتقام خود را از امپراتور روم، با بازی خواکین فینیکس (Joaquin Phoenix) بگیرد. دیالوگ معروف «آیا سرگرم نشده‌اید؟» (Are you not entertained?)، یکی از دیالوگ‌های نمادین تاریخ سینما به شمار می‌رود.

 

بعد از موفقیت فیلم Gladiator و سه‌گانه The Lord of the Rings، فیلم‌های تاریخی حماسی، جان دوباره گرفتند. براد پیت (Brad Pitt) در فیلم Troy (2004)، نقش آشیل، قهرمان یونانی را بازی کرد. فیلم، بر اساس شعر حماسی The Iliad، نوشته هومر ساخته شد. علاوه بر پیت، بازیگران نام‌دار بسیاری در فیلم ظاهر شدند. پیتر اوتول به نقش شاه پریام، پادشاه تروا، اریک بانا به نقش هکتور، اورلاندو بلوم (Orlando Bloom) به نقش پاریس، دیان کروگر (Diane Kruger) به نقش هلن، برایان کاکس (Brian Cox) به نقش آگاممنون و برندان گلیسون (Brendan Gleeson) به نقش منالوس، از جمله ستارگان این فیلم بودند.

 

Troy

شاید سکانس مبارزه آشیل و هکتور، با بازی‌های برد پیت و اریک بانا را بتوان تنها نقطه مثبت فیلم Troy دانست.

 

ریدلی اسکات در سال 2005 سعی کرد تا موفقیت فیلم Gladiator را با فیلم Kingdom of Heaven تکرار کند. فیلم ماجرای آهنگری به نام بالیان، با بازی اورلاندو بلوم است که در جنگ‌های صلیبی، در برابر صلاح‌الدین ایوبی، با بازی غسان مسعود، ایستادگی می‌کند. اوا گرین (Eva Green)، جرمی آیرونز (Jeremy Irons)، دیوید تولیس (David Thewlis)، برندان گلیسون، یان گلن (Iain Glen)، لیام نیسن، ادوارد نورتون (Edward Norton) و مایکل شین (Michael Sheen) از دیگر ستارگان این فیلم بودند.

 

در سال 2010، بازسازی فیلم Clash of Titans، به کاگردانی لوئیس لتریه (Louis Leterrier) و بازی سم ورثینگتون (Sam Worthington)، به نقش پرسئوس، پسر زئوس ساخته شد. دنباله این فیلم، با نام Wrath of the Titans در سال 2012 اکران شد. فیلم Prince of Persia: The Sands of Time (2010)، به کارگردانی مایک نیول (Mike Newll)، بر اساس بازی ویدیویی Prince of Persia (2001) ساخته شد و یک شکست تجاری بد برای استودیو دیزنی بود. فیلم Immortal (2011) به کارگردانی تارسم سینگ (Tarsem Singh) نیز داستان تسیوس، با بازی هنری کاویل (Henry Cavill) است که با کمک یک پیشگو، با بازی فریدا پینتو (Frieda Pinto)، شاه هایپریون ظالم، با بازی میکی رورک (Mickey Rourke) را شکست می‌دهد.

 

فیلم Exodus: Gods and Kings (2014)، داستان حضرت موسی و مقابله او با رامسس دوم را به نمایش می‌گذارد. فیلم چندان به منبع اقتباسی خود، انجیل وفادار نبود و بیشتر یک فیلم اکشن فانتزی به شمار می‌آید تا یک اثر تاریخی. کریستین بیل (Christian Bale) در این فیلم، نقش حضرت موسی و جوئل اجرتون (Joel Edgerton) نیز نقش رامسس دوم را بازی می‌کنند. جان تورتورو (John Turtoro)، آرون پل (Aaron Paul)، بن مندلسون (Ben Mendelsohn)، سیگورنی ویور (Sigourney Weaver)، غسان مسعود، گلشیفته فراهانی و بن کینگزلی از دیگر ستارگان این فیلم بودند که با واکنش‌های عمدتا منفی از سوی منتقدان مواجه شد.

 

آثار تاریخی حماسی در تلویزیون

پیشرفت تکنولوژی باعث شده تا در سال‌های اخیر، شاهد سریال‌های تاریخی حماسی خوش ساختی باشیم. سریال The Vikings (2013 - ) ساخت شبکه History، سرگذشت وایکینگ‌ها، بالاخص رگنار لاثبروک، قهرمان آن‌ها را با دقت بالایی شبیه‌سازی می‌کند. در سریال Victoria (2016 - )، جنا کولمن (Jenna Coleman) نقش ملکه ویکتوریا را بازی می‌کند که در سن 18 سالگی به سلطنت رسید. سریال The Crown (2016 - )، دوران جوانی ملکه الیزابت دوم را به تصویر می‌کشد. سریال The Last Kingdom (2015 - )، متحد شدن بریتانیا، زیر پرچم شاه آلفرد را از دید اوثرد، قهرمان وسکس به تصویر می‌کشد. سریال The Tudors (2007 – 2010)، زندگی شخصی جنجالی شاه هنری هشتم و رابطه او با آن بولین را به نمایش می‌گذارد. سریال Rome (2005 – 2007)، آخرین رزوهای امپراتوری روم را بازسازی می‌کند و سریال The Borgias (2011 – 2013)، خانواده بدنام و مفسد بورخیا را معرفی می‌کند.

 

game of thrones

نمایی از سریال Game of Thrones، یکی از متفاوت‌ترین آثار حماسی در سینما و تلویزیون

 

اما شاید معروف‌ترین سریال حماسی، سریال Game of Thrones (2011 - 2019 ) بر اساس کتاب‌های جرج آر آر مارتین (George R. R. Martin) باشد. این سریال، نبرد چندین خانواده قدرتمند در وستروس برای نشستن بر تخت آهنین را به تصویر می‌کشد. علاوه بر خشونت زیاد، سریال Game of Thrones، یک دنیای خیالی را به شکلی واقع‌گرایانه و بی‌پرده به نمایش می‌گذارد و از تیپ قهرمانان معمول داستان‌های حماسی، تقدس‌زدایی می‌کند، هرچند که در نهایت، به ماهیت یک اثر حماسی، وفادار می‌ماند. برای مثال، در طول سریال شاهد مرگ فجیع عمده قهرمانان هستیم و البته، همانند دیگر آثار حماسی، دلیری و رشادت قهرمانان را نیز می‌بینیم.



مشخصات

ژانر تاریخی به آثاری اشاره دارد که روایت آن به شرح وقایعی در گذشته می پردازد و در تلویزیون و سینما مورد استفاده قرار می گیرد. یک اثر تاریخی می تواند در یک بازه تاریخی بسیار وسیع مانند قرون وسطی رخ دهد و یا وقایع یک یا دو دهه خاص را به تصویر بکشد. 


بازی
فیلم
سریال
مطالب