Quantcast
ورود عضویت
فانتزی
video

فیلم‌های فانتزی، آثار سینمایی دارای مضامینی چون جادو، وقایع فراطبیعی، داستان‌های اساطیری، داستان‌های فولکلور یا دنیاهای فانتزی و خارق‌العاده هستند. این ژانر، مانند ژانرهای علمی تخیلی و وحشت، نوعی اثر داستانی فرضی به حساب می‌آید و اغلب با ژانرهای دیگر ترکیب می‌شوند. فیلم‌های فانتزی دارای المان‌های جادو، افسانه، وقایع شگفت‌انگیز، فرار از واقعیت و قهرمان‌های خارق‌العاده هستند.

 

زیرشاخه‌ها

ژانر فانتزی دارای زیرشاخه‌های متعددی است که البته، این زیرشاخه‌ها، نقاط اشتراک زیادی دارند و تعیین وجه تمایز مشخص میان آن‌ها، کار دشواری است.

 

بارزترین زیرشاخه فیلم‌های فانتزی، «فانتزی حماسی» و «شمشیر و جادو» هستند. هر دو دسته‌بندی، شامل پس‌زمینه‌های نیمه قرون وسطایی، کاراکترهای جادوگر، موجودات جادویی و دیگر المان‌های داستان‌های فانتزی هستند. فیلم‌های فانتزی حماسی، دارای دنیاهای فانتزی غنی‌تری هستند و کاراکترها از نظر شخصیتی، پیچیده و چند بعدی و موضوعات مطرح شده، جدی و بغرنج هستند. معمولا، قهرمان داستان، فردی متواضع است و میان خیر و شر، وجه تمایزی وجود دارد. بسیاری از محققین، رمان «ارباب حلقه‌ها»، اثر جی آر آر تالکین (J. R. R. Tolkien) را نمونه مدرن یک اثر فانتزی حماسی در ادبیات، و اقتباس سینمایی آن، به کارگردانی پیتر جکسون (Peter Jackson) را نمونه‌ای کامل از یک فیلم فانتزی حماسی می‌دانند.

 

Lord of the Rings

ویگو مورتنسن در نمایی از فیلم The Lord of the Rings: The Return of the King؛ سه‌گانه فانتزی حماسی مدرن ارباب حلقه‌ها، باعث احیای ژانر فانتزی شد.

 

فیلم‌های شمشیر و جادو، به داستان توجه بیشتری دارند و سکانس‌های اکشن، نقش مهمی در فیلم ایفا می‌کنند و قهرمان داستان، فردی قوی و به دور از پیچیدگی‌های شخصیتی فیلم‌های فانتزی حماسی است که با جادوگری خبیث یا یک نیروی قدرتمند فراطبیعی، مبارزه می‌کند. اگرچه این فیلم‌ها، نبردی حماسی بین خیر و شر را نمایش می‌دهند، اما قهرمان داستان، انگیزه ساده‌ای، مانند حفاظت از یک زن ستم‌دیده یا دهکده را دارد یا می‌خواهد انتقام بگیرد.

 

فیلم Conan the Barbarian (1982)، اقتباسی از داستان رابرت ای هوارد (Robert E. Howard)، داستانی شخصی درباره قهرمانی است که قصد دارد تا از فردی تشنه قدرت انتقام بگیرد و شاهزاده‌ای زیبارو را نیز نجات دهد. برخی منتقدان، ترجیح می‌دهند که به جای عبارت «شمشیر و جادو»، از عبارت «شمشیر و صندل» استفاده کنند، اما بسیاری معتقدند که این عبارت، باید برای فیلم‌هایی تاریخی استفاده شود که فاقد المان‌های یک فیلم فانتزی هستند. عده‌ای دیگر نیز معتقدند که عبارت «شمشیر و صندل»، مختص فیلم‌های کم بودجه، با بازیگری بد و شاخص‌های تولیدی سطح پایین است.

 

conan

آرنولد شوارتزنگر با بازی در فیلم Conan the Barbarian، خود را به عنوان یک بازیگر فیلم‌های اکشن مطرح کرد.

 

دیگر زیرشاخه مهم ژانر فانتزی که در سال‌های اخیر، بسیار محبوب شده، فانتزی معاصر است. این فیلم‌ها، وقایع جادویی و فراطبیعی را در دنیای واقعی امروزی به نمایش می‌گذارند.

 

فیلم‌های انیمیشن اکشن زنده، مانند فیلم‌های Mary Poppins، Pete’s Dragon و Enchanted، ساخت دیزنی و فیلم Who Framed Roger Rabbit، فیلم‌های فانتزی به شمار می‌آیند.

 

فیلم‌های فانتزی که داستان‌های آن‌ها، پس از مرگ رخ می‌دهند، فانتزی بنگزی (Bangsian fantasy) نامیده می‌شوند و به ندرت در سینما، اثری از آن‌ها به چشم می‌خورد. با این حال، می‌توان فیلم کمدی Defending Your Life (1991) به کارگردانی آلبرت بروکس (Albert Brooks) را یک فیلم فانتزی بنگزی دانست. فیلم‌های فانتزی تاریخی و فانتزی رمانتیک هم نسبتا کمیاب هستند، اما در فیلم Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl، المان‌هایی از این دو شاخه به چشم می‌خورد.

 

اگرچه فیلم‌های ابرقهرمانی و داستان‌های پریانی نیز ممکن است به عنوان فیلم فانتزی شناخته شوند، اما عده‌ای معتقدند که این فیلم‌ها، باید در دسته‌بندی جداگانه‌ای قرار گیرند.

 

سینمای فانتزی در صنعت فیلمسازی

به عنوان یک ژانر سینمایی، ژانر فانتزی به اندازه ژانر علمی تخیلی، منزلت ندارد. تا مدت‌ها، بسیاری با عبارت «شمشیر و صندل»، این فیلم‌ها را به دلیل ارزش‌های تولیدی پایین، بازیگری اغراق شده و جلوه‌های ویژه ضعیف، فاقد ارزش هنری خطاب می‌کردند.

 

اما از دهه 90 میلادی به بعد، این ژانر صاحب اعتبار جدیدی شد و موفقیت اقتباس‌های سینمایی کتاب‌های ارباب حلقه‌ها و هری پاتر، در این زمینه بسیار مؤثر بودند. تریلوژی ارباب حلقه‌ها به کارگردانی پیتر جکسون، به دلیل وسعت جاه‌طلبانه، لحن جدی و پیچیدگی موضوعی، نقش مهمی در اعتبار بخشیدن به این ژانر داشته است. این فیلم هم در گیشه و هم در نزد منتقدان، موفقیتی شگفت‌انگیز داشت و اولین فیلم فانتزی بود که توانست جایزه اسکار بهترین فیلم را کسب کند. سری فیلم‌های هری پاتر نیز از نظر هنری و مخصوصا از نظر تجاری، بسیار موفق بودند و طرفداران بیشماری را کسب کردند.

 

پس از موفقیت این دو سری، استودیوهای هالیوودی نیز تمایل بیشتری به ساخت فیلم‌های فانتزی با بودجه کران نشان دادند. از جمله این فیلم‌ها، می‌توان به اقتباس از سه‌گانه نارنیا، اثر سی اس لوئیس (C. S. Lewis)، اقتباس سینمایی رمان نوجوانانه Eragon، اقتباس سینمای کتاب The Dark is Rising، اثر سوزان کوپر (Susan Cooper)، اقتباس سینمایی رمان Inkheart، اثر کورنلیا فانکه (Cornelia Funke)، اقتباس سینمایی از رمان The Golden Compass، اثر فیلیپ پولمن (Philip Pullman)، اقتباس سینمایی از رمان The Spiderwick Chronicles اثر هالی بلک (Holly Black) و شو تلویزیونی Avatar: The Last Airbender از شبکه نیکلودیون اشاره کرد.

 

Narnia

سه‌گانه نارنیا نیز با دنبال کردن فرمول فیلم‌های ارباب حلقه‌ها و هری پاتر، توانست هم در گیشه و هم نزد منتقدان موفق باشد.

 

فیلم‌های فانتزی اخیر، از جمله سری ارباب حلقه‌ها، فیلم‌های اول و سوم سری نارنیا و فیلم‌های دوم، چهارم و هفتم سری هری پاتر، در ماه‌های نوامبر و دسامبر اکران شده‌اند. این در حالی است که اکثر فیلم‌های علمی تخیلی، در تابستان اکران می‌شوند. اکران فیلم‌های دزدان دریایی کارائیب در تابستان، نشان داد که هالیوود، قصد دارد تا فیلم‌های فانتزی خود را نیز در تابستان اکران کند.

 

تاریخچه

فیلم‌های فانتزی، تاریخی به قدمت سینما دارند. اما تا سال 1980، تعداد فیلم‌های فانتزی، بسیار کم بودند و در دهه 80 میلادی، رشد تکنولوژی و افزایش علاقه مخاطبان به این سبک داستانی، باعث افزایش تولید این فیلم‌ها شد.

 

1900 – 1929

در دوران سینمای صامت، فرانسوی‌ها، از جمله ژرژ ملیس (Georges Melies)، علاقه زیادی به فیلم‌های فانتزی نشان دادند. مهم‌ترین فیلم این دوره، فیلم A Trip to the Moon (1902) بود. در دوران طلایی سینمای صامت (1918 – 1926)، داگلاس فیربنکس، فیلم‌های The Thief of Bagdad (1924) به کارگردانی داگلاس فیربنکس، Die Nibelungen (1924) به کارگردانی فریتز لانگ و Destiny (1921)، از جمله فیلم‌های مطرح فانتزی بودند. از دیگر فیلم‌های فانتزی این دوره، می‌توان به فیلم رمانتیک Phantom به کارگردانی اف دبلیو مورنا (F. W. Murnau)، فیلم Tarzan of the Apes با بازی المو لینکلن (Elmo Lincoln) و فیلم The Sorrows of Satan به کارگردانی دی دبلیو گریفیث (D. W. Griffith) اشاره کرد.

 

جلوه‌های ویژه فیلم The Thief of Bagdad برای زمان خود بی‌نظیر بود.

 

دهه 30

پس از پیدایش صدا در سینما، مخاطبان از تمام رده‌های سنی، به فیلم The Wizard of Oz (1939) توجه نشان دادند. از دیگر فیلم‌های شاخص این دهه، می‌توان به فیلم King Kong (1933) و فیلم She (1935)، درباره ملکه‌ای آفریقایی که حکم یک الهه را برای پیروانش دارد، اشاره کرد. فیلم Lost Horizon (1937)، به کارگردانی فرانک کاپرا (Frank Capra)، مخاطبان را به قلمرو فانتزی شانگریلا، جایی که مردمان‌اش پیر نمی‌شوند، برد. از دیگر فیلم‌های فانتزی شاخص دهه 30، می‌توان به Tarzan the Ape Man (1932) با بازی جانی وایزمولر (Johnny Weissmuller) و The Mistress of Atlantis (1932) به کارگردانی جی دبلیو پابست (G. W. Pabst) اشاره کرد. فیلم هیولایی The Mummy، توسط کمپانی Universal، در سال 1932 عرضه شد و المان‌های وحشت را با المان‌های رمانتیک و فانتزی ترکیب کرد. از فیلم‌های سبک‌بال و کمدی این دوره، می‌توان به فیلم Death Takes a Holiday (1934) اشاره کرد که در آن، فردریک مارچ (Fredrick March)، نقش مرگ را بازی می‌کند که برای سه روز، در کالبد یک انسان فرو می‌رود. در فیلم Topper (1937) نیز مردی توسط دو شبح موذی، تحت تعقیب قرار می‌گیرد.

 

دهه 40

در دهه 40 میلادی، شاهد فیلم‌های فانتزی رنگی، از جمله فیلم The Thief of Bagdad (1940) به کارگردانی الکساندر کوردا (Alexander Korda) و Jungle Book (1942) بودیم. در سال 1946، فیلم Beauty and the Beast به کارگردانی ژان کاکتو (Jean Cocteau)، به دلیل المان‌های سوررئال و گسترش مرزهای ژانر داستان‌های پریانی، مورد ستایش قرار گرفت. فیلم Sinbad the Sailor (1947)، با بازی داگلاس فیربنکس جونیور نیز، با این که یک فیلم فانتزی نیز نیست، اما حال و هوای یک فیلم فانتزی را القا می‌کند.

 

تعداد زیادی فیلم با المان‌های فانتزی بنگزی و ماورایی در زمان جنگ جهانی دوم ساخته شدند که از آن‌ها، می‌توان به Beyond Tomorrow (1941)، The Devil and Daniel Webster (1941)، Here Comes Mr. Jordan (1941)، Heaven Can Wait (1943)، موزیکال Cabin in the Sky (1943)، کمدی The Horn Blows at Midnight (1945) و فیلم‌های رمانتیک The Ghost and Mrs. Muir (1947)، One Touch of Venus (1948) و Portrait of Jennie (1948) اشاره کرد.

 

فیلم Anchors Aweigh، با بازی جین کلی، اگرچه یک فیلم فانتزی نیست، اما دارای سکانسی به نام «پادشاهی که نمی‌رقصد» است که در آن، جین کلی با «جری موش»، کاراکتر معروف انیمیشن تام و جری، آواز می‌خواند و می‌رقصد.

 

Anchors awaigh

جین کلی در فیلم Anchors Aweigh با جری هم‌بازی شد.

 

این آثار، دارای المان‌های فانتزی حماسی یا شمشیر و جادو رایج در فیلم‌های فانتزی نیستند و به همین دلیل، بسیاری از منتقدان، آن‌ها را آثار فانتزی به شمار نمی‌آورند.

 

دهه 50

در دهه 50 شاهد چند فیلم فانتزی بزرگ، از جمله Darby O’Gill and the Little People و The 5000 Fingers of Dr. T، نوشته دکتر سئوس (Dr. Seuss) بودیم. تریلوژی عرفانی ژان کاکتو که در سال 1930 آغاز شده بود، در سال 1959 خاتمه یافت. این تریلوژی بر اساس اسطوره‌های یونانی ساخته شده بود می‌توان آن را فیلمی فانتزی سوررئال دانست. الکساندر پتوشکو (Aleksandr Ptushko)، کارگردان روس، سه فیلم حماسی اساطیری، بر اساس داستان‌های پریانی روسی، با نام‌های Sadko (1943)، Ilya Muromets (1956) و Sampo (1959) ساخت. فیلم Ugetsu Monogatari (1953)، به کارگردانی کنجی میزوگوچی (Kenji Mizoguchi)، داستانی اشباح کلاسیک ژاپنی با موضوع عشق و خیانت را تعریف می‌کند.

 

از دیگر فیلم‌های مطرح دهه 50 میلادی که دارای المان‌های فانتزی هستند یا فیلم فانتزی به شمار می‌آیند، می‌توان به فیلم Harvey (1950)، بر اساس افسانه سلتیک پوکا (puca)، فیلم Scrooge (1951) بر اساس داستان A Christmas Carol، نوشته چارلز دیکنز و The Seventh Seal (1957)، به کارگردانی اینگمار برگمان (Ingmar Bergman) اشاره کرد. فیلم انیمیشن Alice in Wonderland (1951)، محصول دیزنی نیز یک اثر فانتزی کلاسیک به شمار می‌آید.

 

در دهه 50، فیلم‌های فانتزی کم بودجه، بر اساس افسانه‌های یونانی و عربی ساخته شدند. از معروف‌ترین آن‌ها، می‌توان به فیلم The 7th Voyage of Sinbad (1958) اشاره کرد.

 

دهه 60

ری هریهاوزن (Ray Harryhausen)، در دهه 60 میلادی جلوه‌های ویژه چندین فیلم فانتزی، از جمله Jason and the Argonauts (1963) را ساخت. بسیاری، این فیلم را اوج هنری هریهاوزن، در زمینه استاپ موشن (stop-motion) برای زنده کردن مجسمه‌ها، اسکلت‌ها، هرپی‌ها، هایدرا و دیگر موجودات افسانه‌ای می‌دانند. از دیگر کارهای هریهاوزن، می‌توان به فیلم‌های فانتزی و علمی تخیلی Mysterious Island (1961) بر اساس داستان ژول ورن (Jules VerneOne Million Years B.C. (1966) با بازی راکل ولچ (Raquel Welch) و The Valley of Gwangi (1969) اشاره کرد.

 

Jason and the arguanatus

مهارت ری هریهاوزن در فناوری استاپ موشن، در فیلم Jason and the Argonauts به اوج خود رسیده بود.

 

تعداد زیادی فیلم رده B ایتالیایی، بر اساس افسانه‌های کلاسیک و با الهام از فیلم‌های «شمشیر و صندل» ساخته شدند که از آن‌ها، می‌توان به سری Maciste اشاره کرد. اما دهه 60، تقریبا عاری از فیلم‌های فانتزی بود. فیلم فانتزی 7 Faces of Dr. Lao، با بازی تونی رندال (Tony Randall) و بر اساس کاراکترهای اساطیری یونانی، در سال 1964 عرضه شد و اقتباس تئاتر موزیکال Camelot در سال 1967، فاقد تمام المان‌های فانتزی آن بود. همچنین، در سال 1965، اقتباس جدیدی از رمان She با بازی اورسولا اندرس (Ursula Andress) و دنباله آن با نام The Vengeance of She (1968) ساخته شد. فیلم Chitty Chitty Bang Bang (1968) نیز بر اساس داستانی نوشته یان فلمینگ (Ian Fleming) و فیلمنامه روالد دال (Roald Dahl) ساخته شد.

 

دهه 70

 در فیلم Monty Python and the Holy Grail (1975)، افسانه آرتور به شکلی هزل‌گونه به نمایش گذاشته شد. هریهاوزن نیز با دو فیلم The Golden Voyage of Sinbad (1974) و Sinbad and the Eye of the Tiger (1977) به سینما بازگشت. انیمیشن Wizards (1977) موفقیت کمی در گیشه داشت و تبدیل به یک فیلم کالت شد. فیلم Noah (1975) نیز هیچگاه روی پرده نرفت و پس از عرضه در قالب DVD در سال 2006، تبدیل به یک فیلم کالت شد. عده‌ای فیلم Oh God! (1977) با بازی جرج برنز (George Burns) را یک فیلم فانتزی می‌دانند و فیلم Heaven Can Wait (1978) نیز یک فانتزی بنگزی موفق بر اساس فیلم Here Comes Mr. Jordan (1941) بود.

 

در این دهه چند فیلم فانتزی کم بودجه با مضمون «دنیای گمشده»، از جمله فیلم The Land that Time Forgot (1975) نیز ساخته شدند، اما در کل، در دهه 70 میلادی نیز سینمای فانتزی جایی در میان جریان اصلی هالییود نداشت. فیلم‌های Bedknobs and Broomsticks (1971) و Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) از این قاعده مستثنا بودند.

 

دهه 80

در دهه 80 میلادی، فیلمسازان با نگاهی جدید به سراغ افسانه‌ها و اساطیر رفتند. ری هریهاوزن، در فیلم Clash of the Titans (1981)، خدایان یونانی را زنده کرد و جان بورمن (John Boorman) با فیلم Excalibur (1981)، بار دیگر به سراغ داستان آرتورشاه رفت. فیلم Legend (1985) به کارگردانی ریدلی اسکات و سه‌گانه فانتزی تری گیلیام (Terry Gilliam)، شامل فیلم‌های Time Bandits، Brazil و The Adventures of Baron Munchausen، آثار فانتزی با نگاهی هنری و داستان‌هایی تأمل برانگیز بودند. با فیلم Conan the Barbarian (1982)، سبک شمشیر و جادو بار دیگر جان گرفت و پس از آن، فیلم‌های Krull (1983) و Fire and Ice (1983) با همین فرمول ساخته شدند. داستان‌های پریانی نیز با فیلم‌های Ladyhawke (1985)، The Princess Bride (1987) و Willow (1988)، دوباره محبوب شدند.

 

همچنین، در دهه 80 شاهد ترکیب پس‌زمینه‌های مدرن و سینمای اکشن با مضامین فانتزی و شگفت‌انگیز بودیم. فیلم Big Trouble in Little China (1986)، شاهکار جان کارپنتر (John Carpenter) با بازی کرت راسل (Kurt Russell)، طنز، هنرهای رزمی و داستان‌های فولکلور چینی را در یک شهرک چینی در آمریکای مدرن به تصویر کشید. فیلم Highlander درباره یک شمشیرزن نامیرای اسکاتلندی، در همان سال عرضه شد.

 

Big trouble little china

جان کارپنتر در فیلم Big Trouble in Little China، با ترکیب سینمای اکشن رده B با المان‌های فانتزی، یک شاهکار کالت ساخت.

 

جیم هنسون، دو فیلم فانتزی ماندگار The Dark Crystal و Labyrinth را در دهه 80 ساخت و رابرت زمکیس در فیلم Who Framed Roger Rabbit، کاراکترهای کارتونی معروف، از جمله میکی ماوس، دنالد داک، باگز بانی، دافی داک، وایل ای کایوتی، رود رانر، سیلوستر موش، توییتی و جیمینی کریکت را کنار هم گرد آورد.

 

فانتزی مدرن

در سال 1988، تام هنکس در فیلم Big، نقش پسر 13 ساله‌ای را بازی کرد که یک شبه، تبدیل به مردی 30 ساله‌می‌شود. فیلم خیال‌انگیز و غم‌انگیز Edward Scissorshands (1990) به کارگردانی تیم برتون (Tim Burton)، درباره مرد جوانی با بازی جانی دپ (Johnny Depp) است که به جای دست، قیچی دارد. فیلم کمدی فانتزی The Mask (1994) نیز درباره یک کارمند ساده دست و پا چلفتی است که با به دست آوردن یک ماسک جادویی، تبدیل به موجودی بیش‌فعال با صورتی سبز رنگ می‌شود.

 

Edward Scissorhand

جانی دپ در فیلم Edward Scissorhands، نقش مرد جوان معصوم و ساده‌لوحی را بازی می‌کند که متوجه می‌شود، هیولاهای واقعی انسان‌ها هستند.

 

فرانچایزهای فانتزی

فیلم فانتزی حماسی ماجرایی The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001)، به کارگردانی پیتر جکسون، ژانر فانتزی را به اوج محبوبیت خود رساند. این فیلم و دو قسمت دیگر آن، داستان‌های سرزمین میانه و تلاش‌های هابیت‌ها، دوارف‌ها و الف‌ها برای زنده ماندن را بر اساس کتاب‌های جی آر آر تالکین به تصویر می‌کشد. پس از موفقیت این سه گانه، جکسون به سراغ پیش‌درآمدی برای آن، در قالب سه‌گانه The Hobbit رفت و بار دیگر قلب طرفداران سرزمین میانه را به دست آورد.

 

پس از موفقیت کتاب‌های هری پاتر، نوشته جی کی رولینگ (J. K. Rowling)، کمپانی برادران وارنر، حقوق سینمایی آن را خرید و شروع به ساخت فیلم بر اساس این کتاب‌ها کرد. فیلم Harry Potter and the Sorcerer’s Stone (2001)، اگرچه فیلم متوسطی بود، اما فروش آن فوق‌العاده بود و هر هفت کتاب هری پاتر، در قالب هشت فیلم به پرده سینماها آمدند.

 

harry potter

اما واتسون، روپرت گرینت و دنیل رادکلیف، ستارگان فیلم‌های هری پاتر که در مقابل چشم تماشاگران بزرگ شدند.

 

موفقیت سری هری پاتر، راه را برای فیلم‌های فانتزی نوجوانانه باز کرد، اما هیچ کدام به اندازه فیلم The Chronicles of Narnia : The Lion, The Witch and the Wardrobe (2005) موفق نبودند. این فیلم بر اساس کتابی نوشته سی اس لوئیس ساخته شد و داستان چهار کودک را در زمان جنگ جهانی دوم تعریف می‌کند که از طریق یک کمد، وارد سرزمین جادویی نارنیا می‌شوند و با کمک اصلان، شیر سخنگویی که حکم ناجی موعود را برای این سرزمین دارد، جادوگر سفید را شکست می‌دهند. فیلم The Chronicles of Narnia نیز به صورت یک سه‌گانه عرضه شد.

 

هر دو تریلوژی The Lord of the Rings و The Chronicles of Narnia، به دلیل مضامین مذهبی خود نیز مورد توجه قرار گرفتند.



مشخصات

فیلم‌های فانتزی وابسته به ژانر ادبی فانتزی است که معمولا شامل جادو، اتفاقات ماورالطبیعه، اساطیر، فولکلور و یا دنیاهای خیالی و فانتزی می‌شود.


بازی
فیلم
سریال
مطالب